TĂNG CƯỜNG PHÒNG CHỐNG CÁC BỆNH LÂY TRUYỀN TỪ ĐỘNG VẬT SANG NGƯỜI

Theo chuyên gia Y tế, 75% các dịch bệnh nguy hiểm và mới nổi là các bệnh lây truyền từ động vật sang người hoặc có nguồn gốc gen từ bệnh của động vật. Việt Nam là 1 trong những điểm nóng về dịch bệnh truyền nhiễm, trong đó, có dịch bệnh lây truyền từ động vật sang người như: A(H5N1), SARS, Dại, Than, dịch Hạch, Ký sinh trùng…. Tại Việt Nam, xác định 5 bệnh lây truyền từ động vật sang người ưu tiên là: Cúm gia cầm độc lực cao, Dại, Than, Liên cầu lợn và Xoắn khuẩn vàng da (theo quy định tại Thông tư liên tịch số 16). Trong những năm qua, bệnh Cúm gia cầm và bệnh Dại thường xuyên xảy ra tại Việt Nam, trong đó, bệnh Dại là một trong những bệnh truyền nhiễm lưu hành có số ca tử vong cao nhất.

Bệnh Dại và Cúm gia cầm có xu hướng gia tăng

Trong năm 2023, tình hình bệnh Dại trên người có xu hướng gia tăng, 30/63 tỉnh thành, phố ghi nhận ca bệnh Dại, cao nhất vào các tháng 3, 4 và 8. Khu vực miền Bắc có ca bệnh Dại cao nhất (37,8%), miền Nam và Tây Nguyên gia tăng ca bệnh Dại liên tiếp trong những năm gần đây (24,4%), miền Trung (13,4%). Tỉ lệ trẻ em dưới 15 tuổi bị bệnh Dại chiếm 34%. Từ ngày 01/01 - 25/3/2024 cả nước ghi nhận 56 ổ dịch tại 25 tỉnh, thành phố; số chó, mèo mắc bệnh 86 con; số chó, mèo chết và tiêu hủy 192 con, 16/63 tỉnh có ca bệnh Dại trên người. Miền Trung ghi nhận số ca bệnh Dại gia tăng đột biến, hiện đang cao nhất cả nước (09 ca). Khu vực Tây Nguyên và miền Nam vẫn tiếp tục gia tăng (Đắk Lắk 4 ca, Long An 3 ca).

Dịch cúm A(H5N1) ghi nhận lần đầu vào năm 2003, Việt Nam là 1 trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất trên thế giới. Có nhiều làn sóng dịch, cao điểm nhất vào năm (2004 - 2009), ghi nhận 112 trường hợp bệnh, trong đó, có 57 ca tử vong. Từ đầu năm đến nay, Việt Nam ghi nhận 06 ổ dịch CGC A/H5N1 tại 06 tỉnh, buộc tiêu hủy gần 9 nghìn con gia cầm, tăng 25% so với cùng kỳ năm 2023, phát hiện 5 người nhiễm CGC A/H5N1, trong đó, ngày 23/3/2024 ghi nhận 1 trường hợp tử vong do cúm A(H5N1) tại Khánh Hòa.

TS Hoàng Minh Đức - Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cũng chỉ ra nhiều khó khăn thách thức trong công tác phòng, chống: dịch bệnh diễn biến khó lường, luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát từ các ổ chứa tự nhiên. Nguồn gây bệnh trên động vật nên ngành Y tế không thể đơn phương kiểm soát, đòi hỏi có sự phối hợp giữa nhiều ngành, đơn vị. Tuy nhiên, sự phối hợp liên ngành không đồng bộ, một số địa phương còn hạn chế. Y tế dự phòng, Y tế cơ sở có nhiều hạn chế, thu nhập thấp, cơ sở vật chất thiếu thốn, nhân lực phòng, chống dịch các tuyến mỏng và yếu đặc biệt tại khu vực nông thôn, miền núi. Kinh phí phòng chống dịch bệnh hạn chế, chủ yếu tập trung vào công tác giám sát và xử lý ổ dịch. Người dân e ngại việc tiêm vắc xin phòng Dại có nhiều tác dụng phụ mà tìm đến các biện pháp điều trị không được Bộ Y tế công nhận, dẫn đến tử vong. Giá vắc xin Dại tương đối cao (1,2 - 1,5 triệu/liệu trình) gây khó khăn trong việc chi trả của người nghèo, dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa. Công tác truyền thông còn hạn chế do thiếu ngân sách và nhân lực, thêm vào đó, nhận thức người dân về sự nguy hiểm và các biện pháp phòng, chống bệnh còn hạn chế dẫn đến chủ quan, lơ là trong điều trị sau khi bị chó, mèo cắn. Đặc biệt, trẻ em khi bị chó, mèo cắn thường không nói với gia đình. Tỉ lệ tiêm phòng trên đàn chó, mèo nuôi còn thấp dẫn đến gia tăng dịch bệnh trên động vật và tăng nguy cơ lây nhiễm sang người. Công tác quản lý đàn chó, mèo còn hạn chế, nhiều địa phương vẫn để xảy ra tình trạng thả rông chó, mèo dẫn đến tăng nguy cơ tấn công con người,...